Јавни набавки во Македонија 2025 - преглед и трендови
Јавните набавки во бројки
Јавните набавки претставуваат еден од најголемите канали за јавна потрошувачка во Македонија. Според податоците од nabavkidata.com, состојбата до почетокот на 2025 година покажува импресивен обем:
Клучни бројки
- 276.000+ вкупно тендери во базата
- 9.039 тендери со статус „доделен"
- 3.036 институции кои спроведуваат набавки
- 18.666 уникатни компании кои добиле барем еден тендер
Трендови во 2025
Дигитализација на постапките
Електронското набавување преку е-набавки порталот продолжува да расте. Сите постапки сега се спроведуваат електронски, што значително ја зголемува транспарентноста. Сепак, квалитетот на податоците варира - многу тендери имаат нецелосни информации или документи кои не се машински читливи.
Концентрација на набавките
Еден од загрижувачките трендови е концентрацијата на набавките кај мал број компании. Нашата анализа покажува дека топ 100 компании добиваат значителен дел од вкупната вредност на тендерите. Ова не е нужно проблематично - големи компании природно добиваат повеќе тендери - но заслужува внимание, особено кога се гледа во комбинација со статистиката за тендери со еден понудувач.
Сезонски обрасци
Податоците покажуваат јасни сезонски обрасци во јавните набавки:
- Јануари-Февруари - намален обем, планирање на буџетите
- Март-Јуни - интензивно тендерирање, најголем број нови постапки
- Јули-Август - намален обем поради летен одмор
- Септември-Ноември - повторно зголемување, итни набавки за потрошување на буџетот
- Декември - врв на „итни" набавки пред крај на фискалната година
Институции со најмногу набавки
Листата на институции со највисок ризик покажува дека некои од најголемите потрошувачи имаат и највисок corruption risk score. Ова вклучува одредени јавни претпријатија, здравствени институции и локални самоуправи.
Распределба по тип на институција
- Централна власт - министерства и агенции, големи стратешки набавки
- Локална самоуправа - 80+ општини, најразновидни набавки
- Јавни претпријатија - ЕВН, Водовод, АД ЕЛЕМ и други
- Здравство - болници, клиники, здравствени домови
- Образование - училишта, универзитети
Колку пари се трошат?
За детален преглед на финансиската димензија на јавните набавки, прочитајте ја нашата анализа колку пари троши Македонија на јавни набавки. Јавните набавки претставуваат значителен дел од БДП на земјата и директно влијаат на животот на секој граѓанин.
Предизвици за 2025
Клучните предизвици кои ги идентификуваме вклучуваат:
- Квалитет на податоците - многу тендери имаат нецелосни или неконзистентни информации
- Транспарентност на договорите - по доделувањето, информациите за извршувањето се ограничени
- Конкуренција - висок процент на тендери со малку понудувачи
- Мониторинг - потреба од поактивен надзор од институциите и јавноста
НабавкиДата продолжува да работи на зголемување на транспарентноста и достапноста на овие податоци за сите заинтересирани страни.