Што е ризик-скор и како го пресметуваме?

Ризик-скорот е централен елемент на платформата НабавкиДата. Тој претставува нумеричка оценка од 0 до 100 која укажува колку еден тендер или институција покажува карактеристики типични за нерегуларни јавни набавки. Во оваа статија објаснуваме како функционира целиот систем.

Методолошка основа

Нашата методологија е базирана на меѓународно признати стандарди и истражувања:

• Светска Банка (World Bank) - индикатори за ризик во јавни набавки
• OECD - принципи за транспарентност и интегритет во набавки
• Dozorro (Украина) - систем за мониторинг на набавки базиран на отворени податоци
• OpenTender.eu - европски проект за анализа на тендерски податоци

Овие извори се комбинирани со локални обрасци специфични за македонскиот систем на јавни набавки.

50+ ризик-индикатори во 8 категории

Системот анализира секој тендер преку повеќе од 50 индивидуални индикатори, групирани во 8 главни категории:

1. Еден понудувач (Single Bidder)

Кога на тендер конкурира само една фирма, конкуренцијата е нулта. Ова е еден од најсилните индикатори за потенцијални нерегуларности. Повеќе за овој индикатор прочитајте во нашата статистичка анализа.

2. Повторлив победник (Repeat Winner)

Кога иста фирма повторно и повторно добива тендери од иста институција, тоа може да укажува на фаворизирање. Системот анализира фреквенција, процент на победи и временски обрасци. Детали за овој индикатор има во нашата анализа на повторливи победници.

3. Ценовна аномалија (Price Anomaly)

Споредба на понудената цена со проценетата вредност и со слични тендери. Екстремни отстапувања (многу ниска или многу висока цена) се знаменце.

4. Кластерирање на понуди (Bid Clustering)

Кога понудите на повеќе фирми се сомнително блиски (на пример, разликата е помала од 1%), тоа може да укажува на координирани понуди (bid rigging).

5. Кратки рокови (Short Deadline)

Тендери со необично кратки рокови за поднесување понуди ги ограничуваат потенцијалните понудувачи и може да укажуваат на намерно ограничување на конкуренцијата.

6. Чести измени (High Amendments)

Голем број анекси или измени на договорот по доделувањето може да укажуваат на намерно потценување во почетната понуда.

7. Наместени спецификации (Spec Rigging)

Техничка спецификација која е напишана така да одговара на само една фирма - на пример, барање за специфичен бренд или невообичаени комбинации на критериуми.

8. Поврзани компании (Related Companies)

Понудувачи кои имаат заеднички директори, иста адреса или други организациски врски може да поднесуваат координирани понуди.

Бројки од нашата база

До денес, системот на НабавкиДата има анализирано:

• 276,037 тендери од e-nabavki.gov.mk
• 70,338 детектирани знаменца (flags) од различни типови
• 67,802 тендери со барем едно знаменце

Ова значи дека приближно 24.6% од сите тендери имаат барем еден ризик-индикатор - бројка која е конзистентна со меѓународните истражувања за јавни набавки.

Како се пресметува скорот?

Секој индикатор има тежина (weight) базирана на неговата сериозност. На пример:

• Еден понудувач: висока тежина (20-25 поени)
• Повторлив победник: средна тежина (10-15 поени)
• Кратки рокови: пониска тежина (5-10 поени)

Финалниот скор е збир на сите активирани индикатори, нормализиран на скала од 0 до 100. Тендер со скор над 70 се смета за високо-ризичен.

Ограничувања и дисклејмер

Ризик-скорот е статистички алат за скрининг, не правна пресуда. Висок скор не значи докажана корупција - тоа значи дека тендерот покажува обрасци кои заслужуваат дополнителна ревизија. За детална анализа на институциите со највисок скор, погледнете ја нашата листа на топ 10 институции.

Пребарајте ги сите тендери и нивните ризик-скорови на nabavkidata.com/tenders.