Dozorro - украинскиот модел за борба против корупцијата

Што е Dozorro?

Dozorro е украински систем за мониторинг на јавни набавки, развиен од Transparency International Украина во соработка со EBRD и други меѓународни организации. Системот е изграден врз основа на ProZorro - украинската електронска платформа за набавки, и претставува еден од најнапредните модели за граѓански надзор на јавната потрошувачка во светот.

Како функционира Dozorro?

Системот се базира на три столба:

1. Автоматски индикатори за ризик

Dozorro користи над 30 индикатори кои автоматски ги анализираат тендерите. Секој индикатор носи одреден број поени, а вкупниот збир го дава ризик скорот на тендерот. Клучните индикатори вклучуваат:

• Тендери со само еден понудувач
• Кратки рокови за поднесување понуди
• Дисквалификација на сите понудувачи освен победникот
• Понуди блиску до прагот за определен тип постапка
• Измени на условите по објавувањето
• Победник кој често добива тендери од иста институција

2. Граѓанско известување

Dozorro им овозможува на граѓаните и бизнисите да пријавуваат неправилности директно на платформата. Секое известување се категоризира и се проследува до релевантните институции за проверка.

3. Професионален мониторинг

Тим од обучени монитори ги анализира најризичните тендери и подготвува детални извештаи кои се доставуваат до антикорупциските тела.

Резултати на Dozorro

Од своето основање, Dozorro постигна значителни резултати:

• Анализирани над 5 милиони тендери
• Спречени загуби од над 10 милијарди гривни
• Илјадници пријави за неправилности
• Значително зголемена конкуренција во јавните набавки

Како НабавкиДата го адаптира моделот?

НабавкиДата го зема најдоброто од Dozorro и го адаптира за македонскиот контекст. Нашиот corruption risk score е инспириран од украинскиот модел, но со важни разлики:

Адаптации за Македонија

• Помал пазар - Македонија има помалку тендери и компании, па алгоритмите се прилагодени за помал обем на податоци
• Специфична регулатива - Законот за јавни набавки на РСМ има свои прагови и правила кои се различни од украинските
• Јазична обработка - Нашиот AI работи со македонски и кирилица, вклучувајќи и автоматска транслитерација
• Напредна AI технологија - Додека Dozorro користи rule-based систем, НабавкиДата додава machine learning модели за подлабока анализа

Споредба со меѓународни стандарди

Покрај Dozorro, нашата методологија ги вклучува и препораките на Светската банка и OECD за детекција на ризици во јавните набавки. Ова обезбедува дека нашиот систем е усогласен со глобалните најдобри практики.

Отворени податоци како основа

Една од клучните лекции од Dozorro е дека отворените податоци се предуслов за ефективен мониторинг. Во Украина, ProZorro ги објавува сите податоци во отворен формат (OCDS - Open Contracting Data Standard). Во Македонија, НабавкиДата ја пополнува таа празнина со собирање и структурирање на податоците од е-набавки порталот.

Следни чекори

Нашата визија е НабавкиДата да стане Dozorro за Западен Балкан - платформа која не само што ги открива неправилностите, туку и поттикнува системски промени во јавните набавки. Со вашата поддршка и учество, тоа е возможно.